De verschrikkelijke waarheid van mijn opa

''Oma!? Waarom zit opa op zijn knieën?''
''Hij bidt, jongen.''
''Waarom bidt opa?''
''Hij praat met God jongen.''
''Waar is God oma?''
''God is in de hemel jongen.''
''Is Eddy in de hemel oma?''
''Dat is in Gods hand jongen.''
''Waar is de hemel oma?''
''Houd je mond!''

Nu ik terugdenk aan die dag, ver in het verleden, staat het kippenvel nog altijd op mijn armen. De hitte, de kerk, het wachten buiten het kamp. Mijn opa, uren op zijn knieën in die oude machtige kerk. Mijn grootouders op vakantie naar Polen, en ik mocht mee. Heerlijk! Maar in plaats van vrolijk en luchtig was de sfeer somber en drukkend.

''Oma, het komt toch niet door mij, door wat ik tegen opa zei?''
''Nee jongen, het is iets voor opa zelf.''
''Ik vind het hier niet leuk als opa verdrietig is oma.''
''Ik ook niet jongen, maar hij draait wel weer bij.''

Ze streek met haar hand door mijn haar en zuchtte diep: ''Het leven geeft littekens jongen, maar jij bent nog een kind, ik wil niet dat jij verdrietig bent. ''
''Toch ga ik volgend jaar liever weer naar Frankrijk oma, ik vind het helemaal niet leuk hier.''

De dag daarvoor had opa verteld over Edward (Eddy) Hamel. Eddy was een Amerikaan geboren in New York (1902). Hij emigreerde naar Nederland en was voetballer bij Amsterdam Football Club (AFC) en daarna negen seizoenen Ajax (1922-1930). Hij was een goede rechtsbuiten, zei opa, een van de betere spelers in het team. Opa kende hem, want hij woonde op de Amstelkade, twee straten verder dan opa. Later werd Eddy ook trainer, eerst van Alcmaria Victrix en later van HEDW in Amsterdam. Opa sprak Hamel na zijn carrière regelmatig en ze gingen zelfs bij elkaar op de koffie. Hamel was populair in zijn tijd als voetballer, zeker onder de grote joodse aanhang van Ajax, en men noemde hem liefkozend Belhamel.

In 1940 brak WOII uit. Eddy had een probleem. Hij was een Jood. Opa zei dat Eddy er ook uitzag als een klassieke Jood. Een volle zwarte haardos en vooral een rechte, flinke en dus echte Joodse neus. In 1941 werden alle Joodse leden van Ajax geroyeerd en ook Hamel werd oneervol ontslagen bij zijn club. Hamel kwam in 1942 vast te zitten in kamp Westerbork, samen met zijn vrouw en twee kinderen. In januari 1943 wordt zijn gezin op transport gezet naar Polen. Hamel wordt tewerkgesteld in kamp Birkenau, zijn vrouw en hun tweeling van vier jaar oud gaan direct naar de gaskamers. Enkele maanden later is de dag van de grote selectie in Birkenau. Bij Hamel wordt een mondabces vastgesteld. Hij wordt doorgetransporteerd naar Auschwitz. Op 30 april 1943 sterft Eddy Hamel, omdat hij Jood was. Opa vertelde het langzaam. Ik was er stil van.

Hitler was stout hé opa?
''Ja.''
U had Eddy wel willen helpen hé opa?
"Ja'', zijn antwoord is als een naar adem snakkende kreun.
''Kon Eddy zich niet bij u verstoppen opa, net als de onderduikers uit mijn boek, dan hadden de Duitsers hem niet kunnen pakken, toch opa?''
Een lange stilte volgt waarin slechts het suizen van de wind te horen is. Opa kijkt in de verte, oma veegt de tranen uit haar ogen. Ik voel mij erg slecht, waarom moet ik ook altijd zoveel vragen. ''Opa, ik zal niets meer vragen, goed?'' Ik kan mij niet herinneren dat opa die dag nog iets gezegd heeft. De volgende dag zat hij daar in die kerk, hij bleef maar bidden terwijl oma en ik achterin geduldig wachtten.

Na uren staat opa eindelijk op. Stijf loopt hij door het gangpad naar ons toe en eindelijk verlaten we de donkere kerk.

''Opa!? Oma wil niet zeggen waar de hemel is.''
''Nietwaar'', klinkt mijn oma fel, ''maar jij vraagt iedereen het hemd van het lijf.''
''Ik weet ook niet waar de hemel is jongen'', de stem van opa is zacht.
''Hoe weet oma dan dat God in de hemel is?''
''Dat staat geschreven in Gods Woord.''
''Wisten die schrijvers dan wel waar de hemel is?''
''Je vraagt veel jongen, opa is ook maar een mens, opa weet ook niet alles en toch gelooft opa. En opa is toch niet gek?''
Dat is waar dacht ik, opa is zeker niet gek, die kan zelf zijn sigaren rollen en met één vinger in zijn mond allerlei liedjes fluiten. Nee, opa is niet gek, misschien geloof ik toch ook in God.

Jaren later heeft opa verteld hoe Eddy aan hem kwam vragen of hij bij hem kon onderduiken. Dat hij Eddy geen onderdak durfde te geven omdat hij toen al vier kinderen had en hem weg moest wegsturen. Ik zei nog dat hij er niets aan kon doen maar ik weet dat hij zijn hele leven met een loden last heeft rondgelopen. Hij voelde zich een verrader en een slechte vriend, slechts bij God vond hij enige rust. Eddy Hamel en zijn gezin verteld ons het verhaal van de vele Joodse voetballeden uit ons land die dood hebben gevonde in WOII. Hun verhalen getuigen niet alleen van de verschrikkelijke waarheid van de Holocaust maar ook van de apathische en slappe houding van een groot deel van onze bevolking, ook in de voetbalwereld. Later heb ik die dag in Polennog proberen te verwoorden in een gedicht.

''Die grove handen, de vingers strak ineen;
de tranen, de knieën op het kille steen.
Die prevelende lippen, zijn ruwe baard;
de ogen gesloten, zijn trekken bezwaard.
Die eenzame bidder, die machtige kerk;
de rug gebogen, de schouders breed en sterk.
Oh God, wat is er gebeurd, wat heeft hij gedaan;
uren verstrijken, de avond breekt aan.
Dan recht het lijf, eindelijk, hij gaat staan;
zijn oog weer rustig, zijn tred voldaan.
De Almachtige heeft gesproken;
geen bliksem gezien, geen donder gehoord, maar de last is gebroken.
De 'Eeuwige kiest hogere wegen;
Mijn God, geef ook mij Uw zegen.

Kwaliteitsbeoordeling:
Totaal 67 stemmen.
Je kunt stemmen als je een reactie hebt gegeven.
Dit document is door 7500+ bezoekers bekeken.

Gerelateerd

Meer sportnieuws

112 reacties (laatste reactie door harry23)

Waarom geen toelichting?

10 november 2011 om 21:18

Toelichting waarover? Het hoeft op dit soort sites niet altijd te gaan over de 8-dubbele schaar of de zoveelste rode kaart van Materazzi. Ik vind het een prachtig verhaal!

Sprakeloos... prachtig verhaal! Ga er verder niets meer aan toevoegen, want dat ontkracht mijn woorden alleen maar..

Slechts één puntje van kritiek: De laatste alinea bevat een paar foutjes. Verteld ipv vertelt, Polennog, een paar missende komma's... Ik moet ergens kritiek vandaan toveren ; volgende keer nog even doorlezen. Verder één van de beste Ce's die ik hier heb gelezen, maar volgens mij zijn we dat van je gewend. Chapeau!

11 november 2011 om 22:56

Jammer inderdaad van de laatste alinea, die komt wat afgeraffeld over. Verder is het verhaal heel boeiend en eens een keer 'iets anders'. Ondanks dat ik het stuk zeer goed vind geef ik het toch 4 sterren ipv 5 en ik zal zeggen waarom: het stuk neigt meer naar het zoveelste verhaal over hoe slecht de Duitsers Joden hebben behandeld. Mijn opa vertelde mij ook verhalen over Duitsers en Joden hier in het dorp en die ging ook ongeveer zo, alleen de naam van de persoon die onderdak zocht was dan anders. Wat ik wil zeggen is dat ik toch vind dat dit stuk niet echt op een voetbalsite thuishoort, al vind ik het mooi dat je dit met ons deelt.

12 november 2011 om 09:14

Shorty1991

Bedankt voor je reactie en waardering.
Je hebt gelijk dat de oorlog een stukgeschreven onderwerp is. Maar in dit verhaal wil ik niet zozeer de Duitsers zwartmaken (wat idd nogal standaard is, eens), maar aantonen dat de mythische rol voor het Nederlandse verzet voor een groot deel van de Nederlandse bevolking helemaal niet gold, dus dat wij naar ons zelf moeten kijken. Het is idd enorm arrogant en kortzichtig wanneer je de ''''normale'''' Duitser zou zien als een slechte man, ook niet mensen uit die tijd.

Een groot deel van de voetbalwereld was echt apathisch en hielp nog net niet mee, ik vind dat dat geschiedenis benoemd mag worden. In mijn beleving was dit verhaal een betere manier om dit duidelijk te maken dan cijfermatig en wat standaard benoemen van welke Joden precies, bij welke clubs, welke posities, wie was slecht en wie goed enz..

Dit alles gespiegeld aan de wereld van een nieuwsgierig kind uit een ander tijd, uit een andere generatie, met een andere opvoeding en met een ander perspectief op de werkelijkheid (duitsers slecht, Nederlanders goed en zeker je opa)

Verder nogmaals, leuk dat je het verhaal mooi vind. Ik heb het in een dag geschreven, wellicht had een dag extra voor revisie goed geweest voor de laatste touch, maar je wilt er dan ook vanaf zijn. En uiteraard is het geen enkel probleem wanneer je mening iets afwijkt van de mijne.

Voor dit stuk heb ik me speciaal weer ingelogd.

Ik heb deze week de musical Soldaat van Oranje gezien en dat zette me al aan het denken over de oorlog. Ik ben nu 19 dus heb het niet meegemaakt en mijn grootouders hebben er ook niet veel over verteld. Dit raakt me toch wel.

Ik wist ook niet dat het bij ajax geleid heeft TOT het royeren van de joodse leden.

Mooi geschreven verhaal, misschien komt het woord opa iets te vaak terug maar dat maakt het wel duidelijk.

Echt bedankt voor dit verhaal. Laat me weer wat meer beseffen hoe goed we het tegenwoordig hebben.

Ik ga je er alleen geen sterren voor geven, want ik vind het meer een verhaal als dat het over ajax gaat.

Bedankt...

Net als ydrojtje ben ik ook speciaal ingelogd om een reactie te geven op dit stuk. Ik ben inactief op VZ, maar ik vind het een geweldig stuk net als al je andere.

Je hebt me bij vlagen ontroerd, echt dankjewel!

Groetjes,
Daniel en de bijbehorende sterren.

Wat een geweldig verhaal! Heb het in 1 adem uitgelezen gewoon de dik verdiende 5 sterren zoals altijd met jou stukjes.

Off: Je vroeg inderdaad wel veel als ik dit zo lees

Toon,

Ik word niet snel geëmotioneerd door een stuk. Maar dit is zeker wel zo'n stuk die mij emotioneerd.
Ik zelf heb veel lesstof over de tweede wereld oorlog gekregen en kan me indenken zoals je opa zich heeft gevoeld. Dit is zeker één van de mooiste stukken die ooit op Voetbalzone gepubliceerd zijn.

Verder hoef ik er niks aan toe te voegen en kan ik maar een woord bedenken die regelrecht uit mijn hart kwam toen ik de laatste zin van dit weerzinwekende stuk las.

Respect.

Ik hoop dat je nog veel stukken maakt, en die met ons zal delen.

Zoals altijd weer een geweldig stuk, verdiende 5 sterren!

Net zoals een paar hierboven log ik ook sporadisch in. Ik zag jouw naam rechts bij 'clubexpert' staan en die kon ik me nog herinneren van andere prachtige stukken. En daar hoort deze ook zeker bij. Heel hard, emotioneel verhaal.

Complimenten!

Wat een prachtig stuk, hulde!

Pfff ik ben sprakeloos.

Prachtig, ontroerend. Ik ben sprakeloos.

Erg mooi stuk, alleen vind ik dit geen Club Expert. Ik vind iets al snel een CE alleen dit gaat gewoon echt maar een paar zinnen over voetbal. Ik ben niet zo'n pietlut die je dan 1 ster gaat geven omdat het geen Club Expert is, dus geef ik je geen sterren. Wel complimenten, erg goed geschreven. Ik vind het alleen eerder een stuk voor op een site over de 2e Wereldoorlog bijvoorbeeld.

Kortom; Je kunt heel goed schrijven maar dat was al bekend, alleen ik vind dit stuk niet over voetbal gaan, hoort ook helemaal niet op deze site thuis zo'n stuk, maar hopelijk schrijf je nóg meer stukken, want van al jou vorige stukken heb ik genoten.

Lekkere vriend zeg, de dag dat je wilt schuilen, kijk je tegen een gesloten deur. Ik zou ook sprakeloos zijn. Spijt komt achteraf zeggen we dan maar.

10 november 2011 om 22:37

Achteraf is het altijd makkelijk praten. Als je kon kiezen tussen OF een vriend bij je laten schuilen, met een grote kans dat hij alsnog gepakt zou worden(er waren altijd wel mensen die klikten) waardoor jij je vrouw en vier kinderen in groot gevaar brengt. Of kiezen om je gezin veilig te houden en te bidden voor je vriend.

Het is kiezen iets ergs en nog iets veel ergers. Ik ben blij dat ik dit soort keuzes niet hoef te maken.


10 november 2011 om 22:38

Serieus, probeer je grappig te zijn ofso? Wat een schande dat jij hier 1 ster voor durft te geven. Stoer man -_-. En als jij in die situatie zat, dan deed je waarschijnlijk hetzelfde.

Het is gewoon een prachtig stuk, volop van genoten. Wat een schrijfstijl! Het is dat ik niet 2 keer 5 sterren kan geven, want anders deed ik dat en zeker door die stoere jongen hierboven mij.

10 november 2011 om 23:00

Natuurlijk mag je elke CE beoordelen zoals je wil, dat is je goed recht. Maar als je een stuk 1 ster geeft vind ik wel dat je dat goed moet onderbouwen en dat doe je niet.

Het feit dat er in een verhaal dingen gebeuren die je niet bevallen vind ik geen reden om het meteen een diepe onvoldoende te geven. Dan kun je ook elk boek over de Tweede Wereldoorlog 1 ster geven, daar gebeuren ook een hoop vervelende dingen in...

Persoonlijk zou ik een CE niet snel 1 ster geven, of het moet zijn dat echt alles eraan onvoldoende is (weinig/geen/foutieve informatie, slechte grammatica, slechte opbouw, slecht/niet onderbouwde meningen, onzinstellingen etc.). Je kunt toch niet zeggen dat dit hier het geval is...

11 november 2011 om 00:18

@mcaa

Je praat verdomme wel makelijk over het feit heen dat het oorlog was en dat je je eigen leven en dat van je familie niet zeker was. Wij kunnen ons het niet voorstellen , we kunnen erover praten , maar het nimmer hetzelfde ervaren. In een tijd waarin je geen goed zicht had op hoe de zaken er werkelijk voor stonden en waarin men in grote angst leefde en een toekomst vol met mist voor zich had.

Je mag het beoordelen zoals jezelf wil , maar ik zie het als zwart-wit denken. Als iemand achteraf loopt te kijken ben jij het wel.

11 november 2011 om 20:14

Dat is in die periode door heel veel mensen gedaan.
Ze wisten heel goed dat hun gezin gevaar liep.
Tijdens een razzia vluchtte een jood destijds bij mijn grootouders van moeders kant naar binnen, maar deze mensen hadden geen schuilplaats , hoe naar en rot ook voor de man , maar mijn grootvader met ook 3 jonge kinderen heeft geprobeerd hem door de achtertuin te laten ontsnappen. Het enige wat de man kon doen helaas.
Niet iedereen is in de wieg gelegd voor held.

Bij het weggetje ik snap jouw be-oordeling niet was het een slecht verhaal of geef je alleen maar een be-oordeling op de inhoud?

We hebben (te) lang moeten wachten op een nieuwe CE van Toontje , wat mij betreft 1 van de beste schrijvers op Vz.
Er staan wel wat slordigheids foutjes in , maar qua sfeer is het weer onovertroffen.
Ik zal proberen die zwaar onterechte ene ster te compenseren.

12 november 2011 om 19:06

Ik ben het hiermee eens, ik heb twee vrienden die mij evenveel waard zijn als familie.
En voor hun zou ik het geen probleem vinden om dood te gaan.
Dus ik zou ervoor kiezen om te laten schuilen met een kans om opgepakt te worden.

13 november 2011 om 13:54

@ Man-city, het probleem is dat 90% het zegt in tijden van vrede en uiteindelijk maar 1% het ook daadwerkelijk doet in tijden van oorlog.
Wij weten niet hoe het is, maar ga er maar vanuit dat de keuzes dan een stuk moeilijker zijn te maken dan nu.
Jij kunt dit makkelijk zeggen, omdat je overlevingsdrang niet wordt aangesproken. In een situatie waarin die wel wordt aangesproken, ben ik benieuwd hoe jij reageert.

Redelijk stuk. Ik vind de schrijfstijl niet zo goed als bij je andere stukken en de laatste alinea is wat slordig. Het onderwerp vind ik wel weer goed gekozen. 4 sterren van mij

Prachtige Club Expert.

Zeer goed stuk, mijn complimenten. Vele Nederlanders hebben met hetzelfde probleem gekampt als jouw opa toentertijd, uit bescherming van de eigen kinderen de Joodse mensen geen onderdak bieden. Een prachtig stuk!

Subliem. Als je een heel boek zou schrijven met dit soort verhalen dan zou ik het direct kopen.

Brok-in-mijn-keel , dit raakt me echt enorm.

Enorme waardering hiervoor.

Er zijn zaken die voetbal overstijgen ; Eddy Hamel was in de eerste plaats een man met een vrouw en kinderen (en dat hij ook nog een goed voetballer was, wat doet het er eigenlijk nog toe ?) ; door een idioot die er in slaagde een volledige bevolking compleet de verkeerde richting te doen inslaan, is de man veel te vroeg gestorven.

Heel mooi stuk, zet aan tot nadenken.

Sommigen snappen het niet ; het ligt aan hen ; niet aan jouw mooie vertelling..

11 november 2011 om 01:44

Wel zielig om 1 ster te geven terwijl je geen kritiek kan leveren die je goed beargumenteerd.

Behalve als het perongeluk is gegaan dan.

11 november 2011 om 08:00

Duidelijk een gevalletje ongeluk.

11 november 2011 om 09:45

Geloof me maar : dit is een ongelukje : eigenlijk zijn het 6 sterren (5+1).

ontroerend verhaal over de gruwelen die Woii met zich meebracht. niet echt een CE maar dat maakt niet uit bij zo'n verhaal. ;;

Ik vind het een ontzettend mooi stuk, laat daar geen misverstand over bestaan, maar het past niet echt op deze voetbalsite thuis. Ja het gaat over AFC Ajax, die club waar we allemaal van houden, maar verder heeft het niets met voetbal te maken.

Ik onthoud me bij deze ook aan het geven van een aantal sterren.

Dit gaat toch niet over voetbal man.

11 november 2011 om 08:03

Gaat het ook niet. Maar dat is een andere discussie, of dit stuk wel gepubliceerd had moeten worden. Het is gepubliceerd en daarom verdient het ook een eerlijke beoordeling. En ik vind het een geweldig geschreven stuk.

11 november 2011 om 17:06

Hierbij gaat het toch over de geschiedenis van het Nederlandse voetbal? Het heeft weinig te maken met het hedendaags voetbal maar waarom zou hij niet een kijkje mogen geven in een van de zwartste bladzijdes uit de geschiedenis van Nederland en een club als Ajax? Een clubexpert mag wel gaan over een verloren Champions League finale maar niet over zoiets, dat vind ik maar raar.

Prachtig stuk. Een tijdje geleden kon je "de bunker" bezoeken waar je dit soort keuzes voor je kiezen krijgt. Kies ik voor m'n vriendje met z'n NSB vader of voor mijn joodse vriendinnetje bijvoorbeeld. Dan zul je zien dat het toen allemaal niet zo zwart-wit was.

Schitterend stuk Toontje,

Het ontroerings-effect doet zijn werk weer. Ik ga dit stuk de hele dag in mijn hoofd houden. Het blijkt een terugkerend fenomeen te zijn bij het lezen van jouw stukken. Ik blijf betoverd.

Dank je wel!

Ach voor de mensen die dit stuk niet nuttig vinden, zijn zelf gewoon te bekrompen om zich in te leven in een andere tijd en dat er meer in het leven is dan voetbal.

Ik zag de naam toontje staan bij clubexperts en ik wist dat ik hem moest lezen. Het was een heel prettig stuk om te lezen met een geweldige vertelwijze. Het is ook nog boeiend om te lezen; over een verhaal dat toch gerelateerd is aan het voetbal.

Enig minpuntje is dat ik wel genoeg schoonheidsfoutjes zag qua interpunctie en grammatica.
Toch vijf sterren voor zo'n verhaal!

Sprakeloos

5 sterren!

Geweldig stuk!
Ik sluit me aan bij, het meeste, wat hierboven gezegd is!

Wederom een mooi stuk zeg.

Omdat ik zelf ook gelovig ben vind ik het fijn dat in een CE ook een keer het geloof op deze manier wordt benoemd.

Ik denk doordat je opa zo gelovig was hij nog meer moeite had met het feit dat hij zijn vriend geen schuilplaats had gegeven. Door uren te bidden wilde hij hiervoor aan God vergeving vragen. Hopelijk troost het hem dat God een vergevende God is.

Prachtig stuk en meer dan 5 sterren waard.
Mensen die niet verder komen dan: slecht en dan 1 ster geven begrijpen de essentie van CE niet of zijn zelf te lomp om na te denken.
De essentie van een CE is niet dat je het er mee eens moet zijn maar dat iemand zijn of haar mening op een leuke en boeiende manier verteld.

11 november 2011 om 10:43

Mensen mogen er hun mening over laten schijnen he, en als die afwijkt van die van de redactie van VZ dan is dat jammer, punt.

Erg mooi, emotioneel stuk en ook erg sterk geschreven.
Geef je 5 sterren!!

Alleen ben ik wel met sommige hier eens dat zo een mooi stuk totaal niet thuis hoort op een voetbalsite als voetbalzone.nl. Misschien dat je het ergens kan plaatsen waar het meer thuis hoort.

Maar erg mooie schrijfstijl mijn complimenten.

Mensen, iedere reactie waardeer ik zeer. Ik vind het bij elke nieuwe reactie weer interessant om te zien hoe het stuk gevallen is en of het wel of niet gewaardeerd wordt en wat iemands mening erover is.

Mcaa kon het stuk niet zo waarderen maar gaf (wellicht ongewild) de beste samenvatting van het stuk:
''lekkere vriend zeg, de dag dat je wilt schuilen, kijk je tegen een gesloten deur. Ik zou ook sprakeloos zijn. Spijt komt achteraf zeggen we dan maar.''

Precies die houding, die zweem van verraad is ''de verschrikkelijke waarheid van mijn opa'' en de bedoelde schoonheid van het verhaal. Helaas is dit voor maar al te veel medeburgers waar gebleken, zeker in de apathische voetbalwereld, die nog net niet meehielp met het uitsluiten van Joden. En dat in wezen een aardig persoon als ''mijn'' opa niet beter is dan een ander (oftewel: wees zelf ook nederig en acht jezelf nooit te hoog, want ook jij en ik maken soms onbegrijpelijke fouten).

Ik denk dat dit in een verhaal soms beter overkomt dan klinisch alle feiten opnoemen over hoeveel Joodse voetballers precies, bij welke teams, welke posities enz. Op deze manier komt het verhaal namelijk dichter bij je eigen belevingswereld (iedereen heeft of had een opa). Niet dat een verhaal altijd de goede stijl is, vaak is een zakelijk en inhoudelijk stuk beter, meer toepasselijk, duidelijker en valt er bovendien meer over te discussieren. maar soms kan een verhalende stijl dus goed passen mi.
-naast de herinnering aan de oorlog en Hamel heb ik nog de soms licht gescheiden wereld van eenzuiver kind en een doorleefde volwassene willen vertalen,
- de licht gescheiden/gespannen wereld van een Christen die troost vindt bij een genadige God en iemand die niet echt geloofd in God willen aangeven vanuit mijn beleving als Christen,
-en dus het ondraaglijk gevoel van licht verraad dat zwaar op een ogenschijnlijk zeer vriendelijkeen normale man drukt.
- Als laatste heb ik geprobeerd er een soort cadans in aan te brengen: dingen, stijlen en woorden, vragen en korte zakelijke zinnen die allen telkens terugkomen zodat het stuk karakter krijgt.

Nogmaals ik hoop dat jullie het mooi vinden en alle reacties zijnzeer welkom.

prachtig verhaal man, echt wow!!

kippenvel!

5 sterren!

geweldig stuk, niet echt een clubexpert maar een mooi verhaal

Respect

Waardeloze clubexpert. Het is wel een interessant verhaal, maar het heeft vrijwel niks met voetbal te maken.

12 november 2011 om 15:26

Het gaat toch over één van de zwartste bladzijdes van het voetbal bij Ajax, dat er spelers geroyeerd werden omdat ze Joods waren. Dan kan je vinden dat de stijl niet past bij een CE, maar dat is jouw mening. Om dan gelijk 1 ster te geven is wel een beetje overdreven.

12 november 2011 om 16:26

Dat is het niet. Het stuk gaat gewoonweg niet over voetbal.

geweldig stuk prachtig om te lezen en ga zo door!

Dit is absoluut geen club-expert en heeft nauwelijks iets met voetbal te maken.

Je schrijfstijl spreekt me niet aan, door die korte alinea's en dialogen die telkens op een nieuwe regel beginnen. En ik vind het ook een slechte vriend.

12 november 2011 om 23:19

Ongelofelijk, ik dacht dat ze de geschiedenis van de 2e wereldoorlog wel hadden gegeven aan een 13 jarige. Maar de huidige generatie leert meer over de 2e WO door bewegende poppetjes neer te knallen en 'headshots' te geven op een computerschermpje dan dat ze zich verdiepen in de ellende die is meegemaakt door velen in die jaren. Ik ben door mijn beide opa's goed geïnstrueerd over wat een ellende zij hebben meegemaakt in hun tienerjaren. Dingen gezien die niemand zou mogen zien. Maar toch zijn zij er goed afgekomen in tegenstelling tot tientallen miljoenen andere mensen, wiens nagedachtenis jij nu de grond intrapt.

Ga je schamen jochie, en verdiep jezelf eens in de zaken waar het over gaat, ook al zal je het waarschijnlijk niet begrijpen. Bah!

12 november 2011 om 23:49

Ik heb het niet over de inhoud van het stuk, maar over het uiterlijk, en de schrijfstijl. De inhoud is natuurlijk erg mooi en emotioneel voor sommige. Maar ik zeg duidelijk dat zijn schrijfstijl mij niet aanspreekt, en dat het zeer weinig met voetbal te maken heeft!

Dit gaat namelijk niet over een club of speler, ja over Eddy, maar dat is ook maar 2 zinnetjes.

En wat maakt het uit dat ik als 13-jarige geinteresseerd ben in vechtspellen als CoD of mw3? Ik weet zeker dat ik in een hogere opleiding zit, dan als jij hebt gezeten!

13 november 2011 om 00:37

Het gaat er om dat als je niks constructiefs te melden hebt, dat je gewoon beter niks kan zeggen. Dat gelul over de schrijfstijl ligt meer aan wat jij leuk vindt dan dat het goed of slecht is. Ik en het merendeel met mij vind het prachtig geschreven. Geeft niet, leer je nog wel met letterkunde, dat er heel veel schrijfstijlen zijn. Met je sneer naar 'slechte vriend' geeft aan hoe onwetend je bent over dit onderwerp.

"ik weet zeker dat ik in een hogere opleiding zit, dan als jij hebt gezeten! "

Jij hebt dus met je 13 jaar al iets hogers dan een HBO Tuinbouw en Bedrijfskunde op zak? Toen jij geboren werd, ging ik al bijna naar het vwo. Dat is namelijk wat ik op de middelbare school deed. Dus tenzij je een soort Stephen Hawking bent, zou ik die woorden maar snel terugnemen.

13 november 2011 om 17:47

Grappig dat jij en sommigen hierboven ook maar durven te stellen dat die opa een slechte vriend was. Om in die tijden zo'n beslissing te moeten nemen die voor zowel jezelf als je familie fataal kan aflopen om een vriend te helpen is net even wat anders dan een van je vriendjes bijstaan bij een stoere ruzie op het schoolplein. Het overgrote deel van de mensen hier, waaronder ikzelf, heeft de tijden gelukkig niet hoeven mee te maken. Het is onmogelijk om je goed te verplaatsen in die gruwelijke tijden. Mensen uit deze generatie zijn tegen alles beschermd. We hebben het goed voor elkaar, verkeren niet in conflicten en hebben onze grootste zorg aan een economische crisis. Ik weet best dat dit erg is maar het lijkt me onmogelijk te vergelijken met wat er in 1940-1945 in West-europa is gebeurd. Belachelijk dat je zo'n man in zo'n situatie dan kunt verwijten een slechte vriend te zijn. Waarschijnlijk zou 99 procent van dit forum voor zijn eigen hachje kiezen en het is maar de vraag of dat dan verwijtbaar is. Misschien ligt het gewoon in de aard van de mens opgesloten om een ander te helpen zolang je er zelf niet al te veel op achteruit gaat.

Toontje,

Prachtig clubexpert. Soms was ik bang dat het helemaal niet voetbal gerelateerd zou zijn maar je benoemt de bijdrage van Ajax en relateert het verder goed aan de rest van het stuk. Zoals altijd heb je mijn verwachtingen overtroffen. Ik heb je stuk vijf sterren gegeven maar ik weet niet of dit helemaal is doorgekomen. Het staat in ieder geval niet bij mijn reactie zo te zien.

Ik heb spijt dat ik begonnen ben met deze CE te lezen, want nu zal ik me wellicht iets minder goed concentreren op me laatste examen die ik nu heb en dit stuk in mijn hoofd te houden.

Dit stuk heeft me werkelijk ontroerd, er zijn niet veel Ce's hier op voetbalzone die me kippenvel bezorgen, maar jij hebt het voor elkaar gekregen.

Chapeau

Prachtig stuk, geweldig geschreven. De mensen die hier 1 ster voor geven moet je gewoon negeren. Dit soort columns zijn ook gewoon niet weggelegd voor sommige barbaren. Als je van enig niveau bent kun je dit alleen maar waarderen, wat interesseert mij het dat het weinig met voetbal te maken heeft!

Wanneer je rechts in beeld ''toontje99'' ziet staan, gaat er al een licht gevoel van opwinding door je heen. En voila vriend, wederom stel je niet teleur.

Men vergeet al gauw dat behalve het collectieve leed nog duizenden en duizenden persoonlijke drama's parallel lopen met die tijd. En waar men na het einde van de oorlog steun en toeverlaat bij elkaar kan zoeken met betrekking tot het gezamenlijke lijden, zullen mensen als jouw opa het boek nooit kunnen sluiten. Het gevoel van schuld en schaamte, iedere dag weer. Gelukkig kan hij zich nog keren tot God, het enige wat hem misschien nog op de been houdt. De sadistische afweging die jouw opa heeft moeten maken, verschrikkelijk.

Dit onderstreept overigens wat voor een geweldige schrijver je bent, ik doe nu lijken alsof ik jouw opa ken, wat natuurlijk niet het geval is.

Dit verhaal doet me ook denken aan Sophie's Choice, mocht je die film niet hebben gezien dan raad ik het je aan. Hierin moest een moeder kiezen tussen haar zoon en haar dochter, en wanneer zij weigerde een keuze te maken zouden beiden naar Auschwitz gaan.

Nu weer een beetje actiever op VZ jongen ;

12 november 2011 om 09:21

Bedankt voor je vriendelijke reactie.
Misschien is het tijd om me weer wat meer in de discussies op VZ over de belangrijkste bijzaak in het leven te mengen idd.
(Ik zal die film eens opzoeken, klinkt interessant)

In 1 woord: Geweldig!

Edit: ik zie dat ik 4 sterren heb gegeven mar het moeten er overduidelijk 5 zijn. Mijn excuses.

Zeer mooi verhaal, het gaat dan niet over voetbal maar wel over de harde waarheid van toen. *****

Voor de mensen die denken dat het niks met voetbal te maken heeft.

Eddy Hamel was het enige Joodse slachtoffer van Ajax die in de tweede wereldoorlog. Zeker met de recente berichten van de geuzennaam joden is het toch nog vrij actueel. En het hoeft niet altijd over tactiek of strategie te gaan lijkt mij. Voor mensen die dat wel denken zou het goed zijn om een keer de definitie van een column te gaan lezen.

Ik vind het prachtig dat er een stukje geschiedenis wordt beschreven hier. Net als mijn eigen stuk (wat lang niet zo goed is over de mistwedstrijd) vind ik dit ook weer een geweldig stukje over de geschiedenis van Ajax. Ik vind het jammer dat er maar weinig generatie genoten van mij zijn die zich verdiepen in de geschiedenis van Ajax. Er is namelijk nog zoveel meer wat je als kleine jongen niet mee krijgt. Ik ben pas 21 geworden (afgelopen dinsdag) en ben bijna dagelijks in boeken en op internet aan het lezen over de geschiedenis van Ajax.

Dit stukje helpt daar weer bij.

5 sterren.

Geschiedenis van clubs hou ik me niet zo mee bezig, maar toch.

Deze CE verdient gewoon 5 sterren.

Geen fijn stuk om te lezen, kreeg een beetje een kinderboekenweek idee.

Verder heeft het weinig te maken maken met voetbal behalve dan dat er een voetballer / trainer in benoemd wordt.

Meestal wel leuk om de club-expert stukjes te lezen omdat je een andere kijk op voetbal (en in mindere mate de passie vh schrijven) er in terug kan vinden.

Diegene die bovenstaand stuk heeft geschreven ambieert een carriere als schrijver dunkt me.

Zeldzame stuk en ik zal amper gaan vertellen waarom. Een verhaal met geschiedenis die Nederland heel erg geraakt heeft, denk aan de 1e en 2e wereldoorlog. En dat jij dat heel mooi in verband kunt brengen met voetbal maakt het nog speciaal. Ik heb deze column als favoriet opgeslagen, blijft een geweldig stuk om te lezen.

Vijf ster, dont ask me why.

Geen woorden aan vuil maken

11 november 2011 om 16:47

precies hetzelfde , fantastisch verhaal

Respect !

12 november 2011 om 12:36

Mee eens.

Dat de Joden werden geroyeerd bij Ajax wist ik nog niet, valt me vies tegen van Ajax.

11 november 2011 om 17:08

Waarschijnlijk had Ajax hier weinig mee van doen, de Nazi's veranderden toen de wetgevingen en dergelijke waardoor je mensen die niet "arisch" waren niet te werk mocht stellen. Waarschijnlijk zal er ook wel een marionet van de Duitsers op de voorzittersstoel zijn gezet toentertijd, maar dat zou je op moeten zoeken.

11 november 2011 om 17:39

Dan had Ajax gewoon het voetbal stop moeten zetten.

11 november 2011 om 18:53

Jij praat er wel allemaal erg lichtzinnig over Goldielocks. Je hebt geen enkel idee hoe het in die tijd was (ik ook niet maar ik heb nu al het idee dat ik me er een betere voorstelling bij kan maken dan jij). Je ging gewoon niet tegen de Duitsers in (of je moest voortaan jezelf scharen bij het verzet natuurlijk), als je dat wel deed werd jij en je hele familie erbij afgevoerd. Ajax het voetbal stopzetten? En wat als de heren officieren van de Wehrmacht dat niet zo leuk vonden? Wat als die lekker voetbal wilde kijken? Ja, dan ga je toch maar voetballen, met of zonder joden in je team. Jij doet alsof Ajax wel even een positie kon innemen tegen de macht die in 2 jaar tijd praktisch heel Europa veroverde, gaat nergens over.

Overigens heeft volgens mij de nationale competitie ook een aantal jaar stilgelegen tijdens Woii.

Vind het een beetje jammer dat het niet geheel over voetbal gaat en je laatste alinea is ook niet echt goed. Toch vind ik dat je geweldig kan schrijven en hoop ik zeker dat je hiermee door gaat. Ik heb je andere Ce's net gelezen en ik hoop dat je de volgende keer weer zo'n mooie schrijft als die, dan krijg je van mij zeker de 5 sterren!

Edit: excuses moesten 4 sterren zijn in plaats van 3.

11 november 2011 om 17:18

Ik heb je andere Ce's net gelezen en ik hoop dat je de volgende keer weer zo'n mooie schrijft als die, dan krijg je van mij zeker de 5 sterren!

En dan zeggen:
Edit: excuses moesten 4 sterren zijn in plaats van 3.

Je zegt eerst van mij zeker 5 sterren en dan zeg je had 4 sterren moeten zijn

Ot:

Mooi stukje goed verhaald niks te weinig verteld

11 november 2011 om 18:19

@imparatorgs

Begrijpend lezen is je grootste vriend.

Hij zegt duideiljk, als die net zo goed zijn als D I E, dat slaat dus op zijn eerdere columns( die hij dus sterker vond dan deze). Voor deze gaf hij 4 sterren, maar hij vond de eerder gemaakte columns beter, snap je?

11 november 2011 om 18:49

Heb ook niet echt gelezen ik zag staan 5 sterren en dan zie ik staan 4 sterren.

Ik had verder zijn reactie niet gelezen mijn fout sorry

Ben jij gelovig? Ik vind het heel goed dat je evangeliseert op deze site. Ik heb me bij deze bekeerd

Erg mooi stuk, helemaal toppie

Slechts enkele raakvlakken met voetbal maar dat maakte me bij deze column eigenlijk niet uit. Vond het een verrassend, origineel, pakkend en goed geschreven stuk. Over een zeer pijnlijk onderwerp, dat wel.

Dit betreft een issue waar ook mijn opa veel over heeft verteld dus mijn interesse had je al toen ik de eerste regels had gelezen.

Top!

Het kon me helaas niet boeien en het voetbalgehalte was te miniem. Je 'dialoog/vers' schrijfstijl vind ik ook storend. Als agnost ben ik uiteraard niet geheel objectief en hoopte oprecht dat er een snaar zou worden geraakt, maar alle moeite ten spijt. Laten we God prijzen dat we allen een mening mogen hebben.

11 november 2011 om 20:15

Als taalpurist vind ik het toch wel jammer dat jij veel archaïsmen gebruikt. Bovendien had je een congruentiefout in je eerste zin.

En je laatste zin komt sarcastisch over, ik weet niet of het zo bedoelt was. Maar ik denk dat jij, net zoals velen hier, de bijbel nog maar eens goed moet lezen. Lees vooral Johannes 3:16 eens goed. Staat een hele belangrijke boodschap in

11 november 2011 om 20:34

Heb helaas geen behoefte om Heilige boeken te lezen. Het is een grote vondst wanneer je beseft dat je geen religie nodig hebt om een goed mens te zijn zonder als barbaar gezien te worden. Een bijbel maakt niet de man, maar de beslissingen die hij neemt. Enfin, Toontjes sentimenten stoten niet af, maar beroeren ook niet. En zoals ik al aangaf vind ik zo'n tekst hier niet thuishoren.

12 november 2011 om 03:13

@ Kroketman

Fijn dat je een taalpurist bent. Jammer daarentegen het volgende: 'bedoelt' van de eerste zin in je tweede alinea, moest eindigen op een 'd'. Fijne avond verder, taalpurist.

12 november 2011 om 12:27

@ Terrorthomas

Jij gebruikt een anglicisme in je naam, dat is een veel grotere fout.

12 november 2011 om 15:58

Dat jullie je meer richten op taaltechnische onzin dan op inhoud is nog wel de grootste fout. Dat het ook helemaal niks toevoegt, maar enkel het beestje een naampje geeft, is niet eens fout; dat is gewoon lachwekkend.

12 november 2011 om 17:36

@ Porter

Ik ben nou eenmaal een taalpurist, maar zelfs taalpuristen maken fouten. Dat kan gebeuren. Maar als taalpurist wil ik wel zien dat er goed Nederlands gebruikt wordt. En ik vind het dan ook zeker niet erg als anderen mij verbeteren. Dat vind ik juist heel goed. Maar er is toch niks mis mee dat ik pleit voor een gezonde Nederlandse taal?

Voetbaltechnisch heb ik er al wat over gezegd, ik vind dit een heel goed stuk. Het heeft niet al teveel met voetbal te maken maar dat vind ik in dit geval niet erg. Het geeft wel een zwarte bladzijde weer in de Nederlandse (voetbal)geschiedenis

My 2 cents:

Iedereen heeft natuurlijk recht op z'n eigen mening, maar ik snap er echt helemaal niks van dat zoveel mensen hier 1 ster voor geven. Ik vind dit een loepzuiver 5 sterrenstukje. Als de schrijfstijl niet helemaal je ding is, of het niet voetbalgerelateerd genoeg is voor je dan kan ik het nog wel begrijpen als je er 4 of misschien 3 sterren voor geeft, maar je kunt hier toch niet serieus een diepe onvoldoende voor geven?

Veel mensen zeggen dat het niet over voetbal gaat, en daar hebben ze misschien een beetje gelijk in omdat het natuurlijk wel op een site staat gericht op voetbal. Maar daarentegen vind ik het een geweldig mooi stuk, goed geschreven en die dialogen zijn ook heel mooi versterkend voor wat je wil vertellen. Vreselijk wat er in die tijd gebeurde en wat mogen wij blij zijn dat wij nu leven en zulke keuzes die jouw/uw opa heeft moeten maken niet hoeven te maken. Mijn complimenten voor het stuk!

Een zeer indrukwekkend verhaal. Ik ben sprakeloos. De Tweede Wereldoorlog was een zeer verschrikkelijke tijd en een jammerlijke gebeurtenis uit de geschiedenis. Een toelichting voor mijn beoordeling van dit stuk is hier niet nodig.

11 november 2011 om 23:03

Een toelichting is juist wel nodig! 5 sterren geven omdat de gebeurtenis die het artikel omgeeft zo indrukwekkend was slaat nergens op. Geef aan wat je zo goed aan dit artikel vind in vergelijking met andere artikelen. Zoals ik al zei: dit is een verhaal die elke opa aan zijn kleinzoon verteld (ik heb ze in ieder geval gehoord) en voor mij is dit dus niet heel vernieuwend en indrukwekkend. Het verhaal is boeiend en goed geschreven, maar bevat te weinig voetbal om echt op een voetbalsite te komen in mijn ogen. Ik vind de gemiddelde beoordeling wat te hoog en kan mij niet aan de indruk onttrekken dat mensen vooral 5 sterren geven omdat dit zo'n emotioneel onderwerp is.

Persoonlijk vind ik dat er zit te weinig voetbal in het stuk zit om hier geplaatst te kunnen worden. Dat het verhaal gaat over de een Amerikaanse voetballer van joodse komaf in Woii vind ik echt te weinig.
Had wat meer ruimte ingeruimd voor de club Ajax in die periode, dan had het stuk hier terecht gestaan.

Verder vind ik dat je wel erg vergaande conclusies trekt in je stuk. Omdat Opa de deur dicht hield voor Eddy is opa een verrader? een collaborateur met de nazi's? En dan ook maar gelijk een groot deel van de bevolking? Hij had 4 kinderen, mind you!! Het is altijd en overal family first en zeker in oorlogstijd.
Opa is net zo goed slachtoffer van de nazi's.

Ik ben zelf geen gelovige, maar heb begrip voor de Bijbelse/thoraanse verzen, als duiding en achtergrond van het hele verhaal. Maar laat voor mij nog minder inhoudelijks over. Serieus, had er meer Ajax in gedaan.

drie sterren.

Ik vind het stuk goed (vandaar 4 sterren) alleen ik vind dat het toch iets te weinig aan voetbal linkt om er 5 sterren voor te geven. Dat is mijn mening en die onderbouw ik op deze manier. Het stuk raakt ongetwijfeld elke lezer, maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat haast iedereen 5 sterren geeft omdat het kwetsend kan zijn om er minder te geven. Niet elk verhaal over Joden en Duitsers is 5 sterren waard in mijn ogen, en om dan 3 of 4 sterren te geven is dan helemaal niet kwetsend bedoeld. Begrijp me niet verkeerd Toontje, je verhaal raakt en je zet het goed in elkaar, maar dit zijn verhalen die elke opa aan zijn kleinzoon verteld. Het is voor mij net niet speciaal genoeg voor 5 sterren. Dat en het feit dat je laatste alinea een aantal foutjes bevat heeft mij ertoe gezet om 4 sterren te geven.

Zo'n verhaal is te groot om in een CE te proppen, dat moet je, hoe goed je kan schrijven, niet willen. Mede daarom pak je een paar keer de haast.

Toon, weer doe je het. Keer op keer, schrijf je prachtige berhalen, hoewel dit mij minder raakt, ik ben zelf meer geemotioneerd. Ik ben zelf Joods en beide mijn groot ouders hebben Auschwitz meegemaakt. Mijn Oma ook nog Bergen Belsen, en heeft zelfs volgens mij Anne Frank nog gekend in het kamp. Gelukkig hebben beide het overleefd en zijn het geweldige mensen, ik zie nog dagelijks de sporen van
Adolf Hitler in hun terug. Met hun der over praten, daar voel ik me neit gemakkelijk over, daar is me moeder voor. Maarja ik vond het wel weer erg mooi, maar voor sommige reden vind ik het een vervelend verhaal en niet zo lekker. Verreweg je minste stuk.

Ik ben niet gelovig, en verhalen over geloof of iets dergelijks boeit mij nooit zo. Toch heb ik dit helemaal uitgelezen, dat je kan schrijven staat voor mij dan ook als een paal boven water, maar ik vind het zo jammer dat dit verhaal niet meer met voetbal te maken heeft. Ook vind ik het jammer dat je je laatste alinea een beetje afraggelt en je opbouw vind ik iets minder daarom kan ik je niet de 5 sterren geven. Ik wacht nog evenmet een beoordeling weet nog niet watik precies geven moet.

13 november 2011 om 20:33

Het heeft alles met voetbal te maken. De betrekkelijkheid ervan.

Ik heb erge rillingen gekregen en heb medelijden met jouw opa!
Je verdient gewoon de 5 sterren en laat je vooral niet afzeiken door die haters, jij moet echt columnist worden ofzoiets!

Heel mooi stuk, maar je zit op de verkeerde website met deze Column.
Het heeft te weinig met voetbal te maken. En ook die dialogen vind ik storend in het stuk (evenals de vele alinea's.)

3 Sterren. -1 omdat het te weinig met voetbal te maken heeft en -1 vanwege die dialogen.

Toen ik de titel las aan de linkerkant, had ik het idee dat je Opa stiekem een zeer bekende profvoetballer was ofzo.
Ik vondt het wel een interessante titel, maar het gehele CE was echt boeiend. Ik moet zeggen, tijdens het lezen heb ik zowat een hele film in m'n hoofd afgespeeld zo goed is of vind ik je Ce!
Het heeft me echt geraakt om eerlijk te zijn. Ik vindt het een geweldige CE & daarmee verdien je ook gewoon 5 sterren van me.

Bedankt voor deze leuke CE ...

Schitterende Ce

Ook al heeft het niet veel met voetbal te maken. Dit verhaal maakt me wel even stil.

Verder maar geen woorden aan vuilmaken.

Mooi verhaal. Oorlog kent ook geen winnaars al willen de geschiedenisboeken ons wat anders laten denken. Die worden immers geschreven door de 'winnaar'.

Het meest bizarre is dat Nederlanders vaak denken dat wij allemaal anti-duitsers waren terwijl dat onzin is. Een groot deel dacht puur aan zichzelf en heeft zich geen seconde bekommerd om de getroffenen. Voor hen ging het leven gewoon door en zij probeerden zich zo min mogelijk bezig te houden met de gebeurtenissen in het land. Struisvogeltactiek zeg maar die we nog altijd bij een hoop mensen kunnen bespeuren. Na de oorlog was ineens de meerderheid in het verzet geweest. De echte helden hebben vaak niet eens een lintje gekregen.

Reageer

Je moet inloggen om te reageren. Heb je nog geen account? Dan kun je je gratis registreren. Inloggen

Actiefste Clubexperts

Naam Aantal Gemiddelde rating

Ajax

Stand
Selectie
Actuele wedstrijden
 TeamPnt+/-
1.Ajax2230
2.PSV2110
5.Feyenoord1611
Voor de complete stand: Eredivisie
SpelersPositieW
N. MazraouiVerdediger94
R. GravenberchMiddenvelder91
S. BerghuisAanvaller92
S. HallerAanvaller96
D. TadićAanvaller94
J. TimberVerdediger81
E. ÁlvarezMiddenvelder82
Voor de complete selectie: Clubpagina Ajax.

In de wandelgangen

Woensdag 20 oktober
Ook Liverpool heeft zijn pijlen gericht op Ricardo Pepi. Lees verder
X

Inloggen op Voetbalzone

Leuk dat je actief wilt zijn op de grootste voetbal community van Nederland. Voor alle mogelijkheden lees je onze FAQ.

Gebruikersnaam
Wachtwoord
 
Wachtwoord vergeten?
Registreren