Voetbalzone

Op 16 mei van dit jaar verscheen in verschillende media het bericht dat het komende seizoen geen Ivorianen deel zullen uitmaken van de selectie van de Belgische betaald voetbalorganisatie KSK Beveren, aangezien twee spelers uit Ivoorkust, Alexandre Tokpa en Abdoulaye Diabis, de club deze zomer verlaten. Op zichzelf is dit geen bijzonder bericht. Het bericht is echter wel bijzonder als in ogenschouw wordt genomen dat de selectie van KSK Beveren nog niet zo lang geleden 15 Ivoriaanse spelers telde. In de competitie stelde de Belgische club in deze periode met regelmaat elf buitenlanders op.Het feit dat de Europese bvo's steeds meer buitenlanders in hun selecties opnemen is een ontwikkeling die de UEFA en de FIFA grote zorgen baart. Zij zijn van mening dat de Europese bvo's hierdoor hun regionale identiteit verliezen. Bovendien zou er hierdoor een tweedeling ontstaan tussen de Europese topclubs en de overige clubs. Ten slotte zouden ook jonge talentvolle spelers uit eigen land hun motivatie verliezen, omdat de kans om in het eerste elftal te komen aanzienlijk afneemt. Om deze ontwikkeling tegen te gaan zijn zowel de UEFA als de FIFA met (plannen voor mogelijke) maatregelen gekomen.

Tijdens het UEFA Congres van april 2005 heeft de UEFA de zogenaamde home-grown players rule aangenomen. Deze regel is vervolgens vanaf het seizoen 2006/07 opgenomen in de UEFA Regulations. De home-grown players rule bepaalt dat bvo's die deelnemen aan UEFA-competities (zoals de Champions League en de UEFA Cup) voor deze competities slechts 25 spelers op de zogenaamde A-lijst mogen zetten. In het seizoen 2006/07 dienden in ieder geval vier van deze 25 spelers locally trained players te zijn. Dit zijn spelers die zijn opgeleid door de bvo zelf (de club trained player) of door een bvo die is aangesloten bij dezelfde nationale bond (de association trained player).

In de twee opvolgende seizoenen diende steeds één extra plek op de A-lijst te worden ingenomen door een club trained player en één extra plek door een association trained player. In het seizoen 2008/09 dienen dan ook in ieder geval vier club trained players en vier association trained players deel uit te maken van de A-lijst. In dit verband stelt de UEFA dat er slechts sprake is van een club trained player indien de speler tussen zijn 15e en zijn 21e gedurende drie hele seizoenen (of 36 maanden) is uitgekomen voor de betreffende club. Voor een association trained player gelden dezelfde criteria, maar dan voor een andere club die is aangesloten bij dezelfde nationale bond. De nationaliteit van de speler is hierbij niet van belang.

De home-grown players rule geldt dus alleen voor de UEFA-competities. De UEFA heeft de nationale bonden wel gevraagd de home-grown players rule ook op nationaal niveau in te voeren, maar de nationale bonden zijn hiertoe niet verplicht. De Engelse voetbalbond (FA) past de regel bijvoorbeeld niet toe en de Poolse bond wel.

De FIFA, en met name voorzitter Sepp Blatter, vindt de home-grown players rule niet ver genoeg gaan. Volgens Blatter biedt deze regel te weinig bescherming voor spelers die uit kunnen komen voor het nationale elftal van de betrokken club. Onder de home-grown players rule kunnen de rijke clubs spelers simpelweg op nog jongere leeftijd wegkopen dan nu al het geval is. Een speler geldt dan immers als club trained. De FIFA is daarom voornemens een eigen maatregel in te voeren: de 6+5 regel. Deze regel verplicht alle clubs om in de nationale- en internationale competities steeds minimaal zes spelers uit eigen land op te stellen, aangevuld met maximaal vijf buitenlanders.

Blatters plannen hebben veel weerstand opgeroepen. Zo hebben enkele grote Engelse clubs gesteld dat het voor hen, op korte termijn, onmogelijk is om aan de 6+5 regel te voldoen. Arsenal heeft op dit moment bijvoorbeeld doorgaans slechts twee Engelse spelers in de A-selectie: Theo Walcott (foto) en Justin Hoyte. Hiernaast heeft de Londense club slechts de beschikking over de Engelse spelers Kerrea Gilbert en Mark Randall. Daarnaast hebben velen betoogd dat het plan van Blatter, in ieder geval binnen de Europese Unie, juridisch niet houdbaar is. In het Bosman-arrest heeft het Europese Hof van Justitie immers bepaald dat nationaliteitsclausules, zoals de destijds geldende 3+2 regel, in strijd zijn met het vrij verkeer van werknemers.

Op 11 juli 2007 heeft de Europese Commissie in de White Paper on Sport haar steun betuigd aan de home-grown players rule (een White Paper is een document waarin specifieke acties op een bepaald gebied worden vastgesteld). Het Europees Parlement heeft vervolgens, naar aanleiding van deze White Paper, op 8 mei 2008 met grote meerderheid (518 tegen 49) een rapport aangenomen over, onder meer, de positie van het professionele voetbal in Europa. Een van de belangrijkste punten in dit rapport is het verzoek van het Europees Parlement aan de Europese Commissie om de wettigheid te erkennen van maatregelen ter bevordering van spelers uit de eigen kweek, zoals de vaststelling van een minimum aantal lokaal opgeleide spelers.

Het Europees Parlement heeft hiermee expliciet haar steun voor de home-grown players rule uitgesproken. Het Europees Parlement heeft bovendien aangegeven dat zij wil voorkomen dat spelers door invoering van de regel op nog jongere leeftijd worden weggekocht. Daarom pleit het Parlement ook voor een striktere toepassing van het reglement van de FIFA inzake een verbod op transfers van spelers jonger dan 16 jaar binnen de Europese Unie. Ten slotte stelt het Parlement dat spelers hun eerste professionele contract dienen te ondertekenen bij de club die hen heeft opgeleid.

Over Blatter's 6+5 regel heeft het Parlement gesteld dat er geen quota mogen worden ingevoerd voor spelers uit specifieke landen. Oftewel, het Europees Parlement wil geen discriminatie op grond van nationaliteit, maar wel een mogelijke voorkeur voor plaatselijk opgeleide spelers.Blatter heeft inmiddels laten weten dat hij de 6+5 regel toch wil doordrukken. Daarvoor zal hij invoering van de 6+5 regel voorleggen aan het FIFA Congres dat deze week (29 en 30 mei 2008) wordt gehouden in Sydney.

Blatter voelt zich gesterkt door de steun van oud-spelers als Johan Cruijff, Gianfranco Zola, Roy Keane, Franz Beckenbauer en topcoach Sir Alex Ferguson. Bovendien steunt ook het Olympisch Comité de 6+5 regel en zijn de internationale volleybal bond, de basketball bond en de rugby bond van plan soortgelijke regelingen in te voeren.

Volgende week zal duidelijk worden of de FIFA (op termijn) daadwerkelijk over
gaat tot invoering van de 6+5 regel. Indien de FIFA dit doet zal er te zijner tijd zeker een reactie komen vanuit Europa. Want hoewel de 6+5 regel waarschijnlijk effectiever is dan de home-grown players rule en deze de toekomst van het gehele professionele voetbal in Europa beter zal waarborgen, lijkt de regel binnen Europa juridisch niet houdbaar.

Wellicht dat binnen Europa op termijn aanvullende maatregelen kunnen worden genomen, naast de home-grown players rule, om het Europese professionele voetbal beter te reguleren. Hierbij kan worden gedacht aan een salaris plafond, extra solidariteitsbetalingen of een sociale dialoog die uiteindelijk tot een collectieve overeenkomst tussen de Europese clubs op dit punt zou moeten leiden.

Hein van den Hout is advocaat bij Stibbe te Amsterdam, PG Employment, Tax & Benefits, en houdt zich bezig met sportrecht.

Eerdere artikelen:

De arbitrageprocedure als drukmiddel